Marilou van Golstein Brouwers

“De microfinancieringsbanken en –instellingen waarin we wereldwijd investeren, zijn een vitale katalysator in het proces naar duurzame verandering”

Marilou van Golstein Brouwers’ expertise

Marilou van Golstein Brouwers is Managing Director of Triodos Investment Management BV, één van ‘s werelds leidinggevende autoriteiten op het gebied van microfinanciering. Zij begon bij Triodos Bank in 1990. Zij was lid van de Group of Advisors for the United Nations Year of Microcredit in 2004/2005 en van het Uitvoerend Comité van het CCAP from 2003-2008. Momenteel maakt ze deel uit van het de Raad van Beheer van  Women’s World Banking, the International Association of Microfinance Investors in Microfinance (IAMFI), BRAC Afghanistan Bank in Afghanistan and Kashf Microfinance Bank in Pakistan. 
 
In dit interview geeft Marilou van Golstein Brouwers haar mening over de gevolgen van de financiële crisis in 2009 voor de  microfinanciering, de uitdagingen die hieruit voortvloeien voor de bedrijvigheid en de rol van Triodos Bank in dit alles.

Wat betekende de financiële crisis voor de microfinanciering in 2009?

De impact van de financiële crisis was vooral voelbaar in de Verenigde Staten en Europa; ze was minder voelbaar in de groeimarkten. Het is vooral in combinatie met andere crisissen, zoals de veranderlijke voedselprijzen tussen 2008 en 2009, dat de financiële crisis voor klanten van MFI’s hard aankwam. Toch is de crisis in het Westen verbonden met de microkredietklanten. Buitenlandse werknemers lijden het eerst onder de recessie: familieleden in de VS of Europa verliezen hun baan en kunnen niet langer geld naar huis sturen. Minder overschrijvingen leiden tot een dalend inkomen, ook voor microkedietklanten. Voor sommigen betekent dit dat het steeds moeilijker wordt om hun lening af te betalen. De portfolio’s van de MFI’s gaan dan zelf een groter risico inhouden.

Hoe hebben de MFI’s gereageerd op de uitdagingen die de crisis met zich meebracht?

We zien een gestegen bewustzijn van het belang van transparantie en vorming van klanten. Het probleem van een te hoge schuldenlast van microkredietklanten is zichtbaarder geworden, vooral in de competitieve en verzadigde markten in Centraal Amerika of landen zoals Bosnia Herzegovina, en ook in bepaalde staten van India. Het belang van het oprichten van kredietbureaus is duidelijker geworden, gezien in vele landen de infrastructuur ontbreekt om na te gaan of klanten meerdere leningen hebben van verschillende bronnen.

Wat hebben de MFI’s gedaan om de crisis aan te pakken?

Transparantie is verankerd in het werk van Triodos Bank. Wij steunen daarom actief initiatieven die pleiten voor eerlijke en transparante prijszetting, maar ook initiatieven die klanten bewust maken van hun financiële verplichtingen. We hebben de Client Protection Principles ondertekend. Dit document verplicht ons terug te gaan tot wat microfinanciering echt is: klanten helpen om hun vermogen uit te bouwen en hun leven te verbeteren. Een ander mondiaal initiatief dat we volop steunen is Microfinance Transparency. Het heeft als doel elk land een duidelijk en transparant overzicht te geven van de effectieve rentetarieven, geheven door MFI’s aan hun klanten.

Triodos investeerde als één van de eersten in microfinaciering. Sindsdien zijn vele anderen gevolgd. Is de influx van nieuw kapitaal een goede zaak?

Investeerders, en het kapitaal dat zij binnenbrengen, kunnen een positief verschil maken. Zij voorzien grote volumes geld en kunnen voor een langere periode investeren. Zij gaan ook prat op professionalisme en forceren zo een efficiëntie die in ieders belang is. Toch zijn wij ervan overtuigd dat de bedrijvigheid enkel op lange termijn gezond kan blijven als de investeerders het belang begrijpen van enerzijds de financiële kracht van het bedrijf, en anderzijds bezorgd zijn over meer dan financieel rendement.

Hoe kunnen bedrijven de balans vinden tussen financiële kracht en sociale missie?

Meer dan ooit is de rol van de aandeelhouders van MFI’s belangrijk: om de missie en de visie van de MFI’s te verankeren is het belangrijk dat alle aandeelhouders deze missie onderschrijven en een lange termijn visie hebben over deze missie. De realiteit is dat er spanningen kunnen ontstaan tussen korte termijn winsten en ontwikkelingen die in het belang zijn van de kredietklanten op lange termijn.

Moet missie altijd zwaarder wegen dan winst?

Winst is belangrijk, laat dat duidelijk zijn. Het stelt de organisatie in staat om te investeren in verbetering van de diensten, verdere groei en efficiëntie. Bovendien is het moeilijk om kapitaal op een duurzame manier aan te trekken als daar geen rendement aangepast aan het risico tegenover staat. De vraag is meer: wat is een evenwichtig rendement? Bijvoorbeeld, hoe verhoudt zich het rendement op het aandelenvermogen tot de intresttarieven die klanten moeten betalen op hun kredieten? Wij streven naar een evenwicht tussen een gezond financieel rendement en een positieve impact op de gemeenschap en het milieu.

Wat brengt de toekomst van de microfinanciering ons nog?

Vele microkredietklanten hebben nood aan toegang tot energie en geld en MFI’s kunnen daarvoor zorgen: het financieren van hernieuwbare energie, of van duurzaam wonen, bijvoorbeeld. Ik geloof dat een volwassen geworden microfinanciering nu een uitstekend platform kan bieden voor het steunen van duurzame energie initiatieven. MFI’s kunnen biogasinstallaties en zonne-energie promoten en financieren, in het bijzonder voor mensen uit afgelegen gebieden die niet verbonden zijn met het electriciteitsnetwerk.

Armoede verlichting, voedselzekerheid en klimaatverandering: de mondiale uitdagingen van deze eeuw zijn talrijk en zeer afhankelijk van elkaar. Ik zie een aantal positieve trends: er is een groeiend besef dat we allemaal maar één aarde hebben om op te leven en dat we samen moeten werken. Het is belangrijk dat we de planeet zien als een gedeelde verantwoordelijkheid. Zonder deze ingesteldheid zullen we onze duurzaamheidsproblemen niet oplossen. Wij beschouwen de microfinancieringsbanken en –instellingen waar we wereldwijd in investeren als een katalysator om deze duurzame verandering mogelijk te maken.