Terugblik derde kwartaal 2018

Marktontwikkelingen

De wereldeconomie bleef in het derde kwartaal ondanks een lichte afzwakking krachtig groeien. De mondiale inflatie versnelde (deels als gevolg van tijdelijke olieprijseffecten), maar bleef bescheiden. De belangrijkste centrale banken gingen verder met het normaliseren van hun monetaire beleid. Zowel de Amerikaanse Federal Reserve als de Bank of England verhoogde de rente. De Europese Centrale Bank maakte bekend dat zij aan het einde van dit jaar ophoudt met het inkopen van obligaties en dat de rente in ieder geval tot en met volgende zomer op een historisch laag niveau wordt gehouden. De Japanse Centrale Bank stelde het monetaire beleid iets bij. Tegen die economische achtergrond liep de rente op lange termijn op.

Het was echter geen rustige zomer. Het handelsconflict tussen de VS en China nam in hevigheid toe. Zorgen over de mogelijke gevolgen van een handelsoorlog in combinatie met het streven van de Chinese autoriteiten om het schuldenniveau terug te dringen, zorgden voor een groeivertraging in China. Daarnaast realiseerde de markt zich plotseling dat een sterke dollar en opdrogende dollarliquiditeit een probleem kunnen worden voor verschillende opkomende economieën met hoge dollarschulden. Europa kreeg last van toenemende ongerustheid over de Italiaanse begroting, belangen van Spaanse banken in Turkije, angst voor een handelsoorlog en toenemende onzekerheid omtrent de brexit. Al die politieke en economische onzekerheden hadden negatieve gevolgen voor het marktsentiment. De aandelenmarkten in de VS en Japan zijn verder gestegen. De Europese aandelenmarkt kwam per saldo nauwelijks van haar plaats. Aandelen uit opkomende markten daalden.

In september hebben bijna 1.000 institutionele beleggers met een gezamenlijk vermogen van USD 6,24 biljoen toegezegd hun beleggingen in fossiele brandstoffen te zullen afstoten, aldus de Global Fossil Fuel Desinvestering en Clean Energy Investment Movement. Dat is een stijging van bijna 12.000% ten opzichte van de vorige enquête 4 jaar geleden, voornamelijk gedreven door verzekeringsmaatschappijen die zich inzetten om de financiering van kolen te stoppen.

Beleid gedurende het derde kwartaal

De onderwogen positie in obligaties werd afgelopen kwartaal teruggebracht naar neutraal. Hoewel nog steeds verwacht wordt dat de obligatierentes op middellange termijn verder zullen stijgen, werd voor de korte termijn geen sterke opwaartse beweging voorzien. De ECB gaat haar beleidsrentes niet voor de zomer van 2019 verhogen. Bovendien zorgden diverse politieke risico's, zoals de Italiaanse begrotingskwestie en de valutacrisis in Turkije, voor een vlucht naar veilige havens.

Door het succes van de Triodos Impact Portfolio werd het mogelijk om tijdens het kwartaal over te schakelen naar aandelenklassen met lagere lopende kosten voor het fonds aandelen grote ondernemingen en het obligatiefonds. Onder de volgende link vindt u de informatie van de kosten per profiel na uitvoering van die conversie.

Beleggingen

Tijdens het derde kwartaal werd binnen de aandelenallocatie van de portefeuilles verder gegaan met het spreiden van risico binnen en tussen transitiethema's, bedrijfssectoren en regio's. Op grond van het waarderingsniveau en strategische positieve duurzaamheidsontwikkelingen/het duurzaamheidsmomentum bleef de aandelen portefeuille streven naar uitbreiding van het belang in Japan.
Binnen de vastrentende portefeuille was de portefeuille-opbouw gericht op het implementeren van de thematische positieve-impactbenadering binnen de portefeuille. Met het oog op het concentratie- en spreidingsrisico, werd ernaar gestreefd om de beleggingen binnen het obligatiefonds gelijkmatig te spreiden over de zeven transitiethema's.

Aandelen grote ondernemingen

De Japanse onderneming KDDI werd aan de portefeuille toegevoegd. De onderneming past binnen het thema Sociale inclusie & economische emancipatie. KDDI is de op één na grootste telecomaanbieder van Japan. De onderneming is ook actief in Mongolië, Myanmar en de VS (waar het klantenbestand vooral bestaat uit groepen immigranten). Tot slot werd een belang genomen in Croda International, een in het Verenigd Koninkrijk gevestigde producent van speciale chemische grondstoffen (thema Hernieuwbare grondstoffen). Er wordt verwacht dat Croda gaat profiteren van een toenemende vraag naar haar maatwerkproducten, die in toenemende mate gebaseerd zijn op duurzame grondstoffen (oppervlakte-actieve stoffen op biologische basis). 

Het fonds heeft haar belang in China Everbright, Continental, Essilor, Great Portland, Hain Celestial, ING Group en Whitbread verkocht. De meeste van die ondernemingen werden verkocht in verband met een verslechtering van hun fundamentele (balans-)situatie (China Everbright, Continental, Hain Celestial) of omdat ze overgewaardeerd waren (Essilor, Great Portland) of niet passen bij de transitiethema's en/of niet voldoen aan de GBAV(Global Alliance for banking on Values)-criteria (ING Group). Het fonds gaat door met het geleidelijk verminderen van het gewicht van de sector informatietechnologie en is bezig verschillende belangen in de portefeuille te verkopen. Dat gebeurt vooral op grond van waarderingsoverwegingen. Het fonds is van mening dat andere sectoren en/of bedrijfsmodellen op dit moment meer waarde bieden. De portefeuille van het fonds wordt steeds meer gespreid over de zeven transitiethema's die Triodos Investment Management heeft vastgesteld, dat wil zeggen: Duurzame voeding & landbouw, Duurzame mobiliteit & infrastructuur, Hernieuwbare grondstoffen, Circulaire economie, Welvarende & gezonde bevolking, Duurzame innovatie en Sociale inclusie & emancipatie.

Aandelen kleine en middelgrote ondernemingen

Tijdens het derde kwartaal werd een belang genomen in Sekisui Chemical omdat de onderneming door haar activiteiten op het gebied van duurzame woningen, chemie en stedelijke infrastructuur bijdraagt aan het thema Duurzame mobiliteit & infrastructuur. Daarnaast werd een belang genomen in Yamaha, wereldwijd een toonaangevende producent van muziekinstrumenten met een sterke positie op het gebied van blaas-, snaar- en digitale instrumenten en professionele audioapparatuur (thema Welvarende & gezonde bevolking). Tot slot werd een belang genomen in Persol, een wervingsorganisatie die past binnen het thema Sociale inclusie & emancipatie. De mogelijkheden voor margeverbetering bij de onderneming worden onderschat. Die posities zijn gefinancierd door het reduceren van bestaande posities, voornamelijk in de sector gezondheidszorg in de VS, die zich nog steeds krachtig ontwikkelt maar waar het waarderingsniveau navenant hoog is. Ook de belangen in China Everbright International en Beijing Enterprise Water Group in Hongkong zijn verder verkleind, omdat een verdere verslechtering van de kwaliteit van de balans van die ondernemingen te verwachten is. 

Obligaties

De belangen in bedrijfsobligaties van ondernemingen die niet duidelijk aansluiten bij een van de thema's zijn verkocht. Dat geldt met name voor een groot aantal financiële instellingen. De posities in de volgende financiële instellingen werden verkocht: ABN Amro, Danske Bank, Credit Foncier, Unibanca, ING Bank en Svenska Handelsbanken. Daarnaast werd het belang in WPP, Publicis en Booking verkocht. De volgende ondernemingen werden onder meer aan de portefeuille toegevoegd of de belangen hierin uitgebreid: DSM, ASML, Essity, Vodafone, Deutsche Post, British Telecom, Telenor, Toyota, Terna, SAP, FMO, Evonik, Philips, BMW, Akzo Nobel, Carrefour en Deutsche Telekom.

Naast deze herstructurering van de portefeuille, heeft het fonds deelgenomen aan een aantal emissies van impactobligaties. Op de laatste dag van september werd de relatieve shortpositie in Italiaanse staatsleningen verkleind, omdat de spread - het rendementsverschil tussen 10-jaarse leningen uit Italië en Duitsland - een nieuw hoogtepunt bereikte. In het verleden werd er waargenomen dat er bij een begrotingsconflict zoals zich nu voordoet meestal een compromis wordt gesloten door de betreffende overheid en de Europese Unie en er wordt verwacht dat dit nu ook weer gebeurt.

Alternatieve beleggingen – hernieuwbare energie

In het derde kwartaal van 2018 stegen de gemiddelde Europese elektriciteitsprijzen als gevolg van aanzienlijke stijgingen van de grondstoffenprijzen (gas en kolen) in combinatie met een piek in de EU ETS-koolstoftoeslag, waardoor de kosten voor de productie van elektriciteit uit niet-hernieuwbare bronnen verder stegen. Door die ontwikkelingen zijn de basisprijzen voor elektriciteit in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk in mei en juni 2018 opgelopen tot 50 EUR/MWh, en zijn die gestegen tot meer dan 60 EUR/MWh in Spanje, waar de stijging het meest acuut was.

Volgens onze laatste prognoses stegen de stroomprijzen op korte termijn, terwijl de stroomprijzen op langere termijn stabiel bleven voor ‘baseload’-capaciteit. Hernieuwbare generatoren, die met tussenpozen elektriciteit opwekken en geen deel uitmaken van die baseload-capaciteit, zullen slechts gedeeltelijk profiteren omdat ze naar verwachting gemiddeld een lagere prijs zullen ontvangen voor hun opwekking, en dan vooral wind, omdat meer hernieuwbare energiebronnen tot de markt zullen toetreden. Er werd met die ontwikkelingen rekening gehouden in de Q3-waardering.

Over de eerste drie kwartalen van 2018 behaalde het fonds een positief nettorendement dankzij een stijging van de waardering van de portefeuille sinds het begin van het jaar. Daarnaast nam het liquiditeitsniveau in Q3 toe. Ondanks een neerwaartse aanpassing van het rendement van het vorige kwartaal, is het fonds goed op weg om zijn jaarlijkse rendementsdoelstelling te bereiken.

Dit kwartaal heeft het fonds samen met partner SolarAccess een nieuwe investering gedaan. Dat project, genaamd Smile, betreft de ontwikkeling van een portfolio van 37 MW aan zonnedaken in Nederland. SolarAccess levert de technische expertise voor de bouw en het dagelijkse beheer van de installaties, terwijl het fonds zorgt voor de financiële expertise en het benodigde kapitaal voor de bouw.

In september heeft het fonds opnieuw het LuxFLAG-milieulabel ontvangen. Dat label bevestigt dat het fonds op verantwoorde wijze is belegd in milieu-gerelateerde activa. Het LuxFLAG-certificaat wordt uitgegeven door het Luxemburg Finance Labelling Agency, een onafhankelijke non-profitorganisatie die duurzame financiering promoot.

Ook in september hebben bijna 1.000 institutionele beleggers met een gezamenlijk vermogen van USD 6,24 biljoen toegezegd hun beleggingen in fossiele brandstoffen te zullen afstoten, aldus de Global Fossil Fuel Desinvestering en Clean Energy Investment Movement. Dat is een stijging van bijna 12.000% ten opzichte van de vorige enquête 4 jaar geleden, voornamelijk gedreven door verzekeringsmaatschappijen die zich inzetten om de financiering van kolen te stoppen.

Alternatieve beleggingen - microfinance

Het fonds sloot het kwartaal af met een negatief rendement. De belangrijkste oorzaken hiervan waren twee afwaarderingen in de aandelenportefeuille in augustus en de toegenomen volatiliteit in valuta's van opkomende markten. De resultaten van wisselrisicodekkingscontracten waren positief, maar onvoldoende om de aanhoudende wisselkoersvolatiliteit te compenseren.

In augustus heeft het fonds zijn aandeleninvestering in Cambodja verkleind. Hoewel de instelling goed blijft presteren, staat zij momenteel onder verhoogde druk vanwege een verscherping van de bankvoorschriften door de lokale centrale bank, waaronder de introductie van kapitaalbuffers, een strikter kredietrisicobeheer en rentecaps. Door de aanhoudende politieke onrust in Nicaragua en de negatieve effecten daarvan op de economie heeft het fonds ook zijn aandelenpositie in een MFI (Microfinancieringsinstelling) in dat land verkleind en een voorziening getroffen voor een deel van de lening aan die MFI.

De negatieve resultaten in de aandelenportefeuille werden gedeeltelijk gecompenseerd door de aanhoudend goede resultaten in Kazachstan, India en Bolivia, die tijdens de periode tot de best presterende behoorden. Het fonds vergrootte zijn belang in een aandeleninvestering in India om de positieve prestaties van de instelling te weerspiegelen. Het intrekken van de getroffen voorzieningen voor Azerbeidzjan en de verkoop van de kredietportefeuille in Bosnië en Herzegovina hadden ook een positief effect op het resultaat in die periode. De rente-inkomsten bleven positief en in lijn met de groei van de schuldportefeuille.

Tijdens het kwartaal heeft het fonds verschillende nieuwe investeringen gedaan. Microinvest is de eerste klant van het fonds in Moldavië. De microfinancieringsinstelling heeft een sterke focus op de landbouw, wat een belangrijke bron van inkomsten is voor de kwetsbare segmenten van de plattelandsbevolking in Moldavië. Óptima Servicios Financieros biedt financiële producten en diensten aan in de sector micro-, kleine en middelgrote ondernemingen in El Salvador. Arnur Credit, opgericht in 2001, is een microfinancieringsorganisatie in Kazachstan met een sterke focus op de dienstverlening aan landelijke klanten en de levering van financiële landbouwproducten via haar netwerk van regionale kantoren en 70 kantoren in Zuid-Kazachstan. Samunnati is een Indiase financiële instelling met een duidelijke focus op landbouw. Microfinancieringsmaatschappij Salym Finance werd in 2007 opgericht met als missie bij te dragen tot het welzijn en de ondersteuning van het ondernemerschap van de plattelandsbevolking in Kirgizië. SAFCO werd in 1986 opgericht als een non-profitorganisatie die duurzame ontwikkelingssteun verleent aan de onderkant van de piramide van Pakistan.