Terugblik tweede kwartaal 2018

Marktontwikkelingen

De wereldeconomie staat er nog altijd behoorlijk goed voor. Dat wordt vaak vergeten bij het lezen van het nieuws over handelsoorlogen, politieke turbulentie in Europa en afzwakkende vertrouwensindicatoren. 2018 zou weleens het beste jaar voor de wereldeconomie sinds 2011 kunnen worden. Toch lijkt het Goudlokje-scenario dat velen van ons aan het begin van dit jaar voor ogen hadden - sterke groei, zwakke inflatie - van de horizon te zijn verdwenen. Achteraf gezien was de markt eind 2017 te positief. De economische groeicijfers zijn iets naar beneden bijgesteld.
Het veranderde momentum komt ook tot uiting in het marktsentiment. De handelsoorlog tussen de VS en grote delen van de rest van de wereld lijkt nu toch echt los te barsten en kan een negatief effect hebben op de groei. In de eurozone heeft de nieuwe, eurosceptische Italiaanse regering onrust op de obligatiemarkten veroorzaakt. De olieprijs is gestegen, wat - samen met de toegenomen loondruk - de inflatieverwachtingen iets heeft opgedreven. Hierdoor is het voor de Federal Reserve gemakkelijker geworden om de beleidsrente te verhogen, terwijl de ECB de monetaire uitgang heeft aangegeven door te verklaren dat het huidige onconventionele monetaire beleid eind 2018 wordt beëindigd.

Beleid gedurende het tweede kwartaal

De economische ontwikkelingen kunnen negatief uitwerken op de aandelenmarkten. Daarom werd in april in het beleggingsbeleid de positie in aandelen verlaagd naar onderwogen. Obligaties bleven gezien het lage rendement en ons ongewijzigd scenario van oplopende rentes onderwogen in het beleggingsbeleid.

Beleggingen

Triodos Investment Management heeft sinds het begin van het tweede trimester 2018 het financieel beleid van de aandelenfonds en het obligatiefonds overgenomen van Delta Lloyd Asset Management.

Tijdens het tweede kwartaal werd er een begin gemaakt met het in lijn brengen van de aandelen- en obligatieportefeuille van het compartiment met de zeven transitiethema's die oplossingen bieden voor de overgang naar een duurzame wereld. Dat houdt in dat posities die niet of nauwelijks aansluiten bij die thema's werden verkocht. Daarnaast werd in de portefeuille het belang in aandelen van Amerikaanse ondernemingen verminderd.

Aandelen grote ondernemingen

De portefeuille van het fonds aandelen van grote ondernemingen wordt geleidelijk aangepast. Die zal in het vervolg gelijkmatiger worden gespreid over geografische gebieden en economische sectoren. De belangrijkste waarderingscriteria binnen het selectieproces zijn groei, kasstroom en het rendement op kapitaal (ROC – return on capital).

In het afgelopen kwartaal werd het belang in de volgende ondernemingen verkocht: Aptiv (producent van auto-onderdelen, VS), Priceline (hotelreserveringsportal, VS, nu Booking Holding), Boston Properties (REIT in kantoren, VS), de media- en kabelonderneming Comcast (VS), Delphi Technologies (producent van auto-onderdelen, VS), Dentsply Sirona (producent van tandheelkundige producten, VS), de kabelmaatschappij Liberty Global (VS), Svenska Handelsbanken uit Zweden, Tesla (producent van elektrische auto's, VS) en Zimmer Biomet Holdings (medische technologie, VS). Verder is de Amerikaanse mediaonderneming Time Warner overgenomen door de Amerikaanse telecomonderneming AT&T, waarna de aandelen in AT&T werden verkocht.

Een aantal bestaande belangen werd uitgebreid en daarnaast werden een aantal nieuwe ondernemingen aan de portefeuille toegevoegd.

  • Adidas (Welvarende & gezonde bevolking) - het nieuwe management van Adidas kan gaan laten zien dat de gepresenteerde strategie van margeverruiming en hogere omzetgroei, vooral in Noord-Amerika, effectief is.
  • Bridgestone (Duurzame mobiliteit & infrastructuur) - een van de grootste bandenproducenten ter wereld; de onderneming hecht veel belang aan innovatie en de langetermijnstrategie is gericht op duurzaamheid.
  • Japan Central Railway (Duurzame mobiliteit & infrastructuur) – 70% van de omzet is afkomstig van de hogesnelheidsspoorlijn tussen Tokaido en Shinkansen, verreweg de drukste spoorlijn van Japan. Hogesnelheidstreinen vormen een relatief goedkoop en schoon alternatief voor reizen over grote afstanden.
  • Telenor (Sociale inclusie & emancipatie) – deze Noorse telecomonderneming is sterk vertegenwoordigd in Scandinavië (vooral Noorwegen) en is een belangrijke aanbieder van mobiele telecommunicatie in een aantal Aziatische markten, zoals Bangladesh, Myanmar, Thailand, Maleisië en Pakistan. Telenor wil een bijdrage leveren aan de economische, ecologische en maatschappelijke ontwikkeling in de landen waar de onderneming actief is.

Aandelen kleine en middelgrote ondernemingen

Binnen de huidige positionering van het fonds aandelen kleine en middelgrote ondernemingen ligt de nadruk duidelijk op beleggingen binnen de thema's Hernieuwbare hulpbronnen, Circulaire economie en Welvarende & gezonde bevolking. Daarom wordt ernaar gestreefd om het belang in de andere vier transitiethema's (geleidelijk) te vergroten en zo het concentratierisico te verminderen. Ook is de VS vrij sterk vertegenwoordigd in de portefeuille. Dit belang zal in de loop der tijd verminderen en er wordt daarom naar beleggingsmogelijkheden in Azië en Europa gezocht, ter verbetering van de geografische spreiding. Tot slot zal, omdat de economische groei het piekniveau begint te naderen en de rente waarschijnlijk gaat stijgen, er geleidelijk belegd worden in ondernemingen die een winst kunnen genereren op basis van een stabiele kasstroom en beschikken over een sterke balans. Dat voorkomt een te sterke afhankelijkheid van ondernemingsmodellen die gebaseerd zijn op een met vreemd vermogen gefinancierde groei.

In het afgelopen kwartaal werd begonnen met het verkopen van enkele van de kleinere belangen en werd het aantal namen in de sector zonne-energie verkleind door SunPower te verkopen. Daarnaast werd, vanwege de aanhoudende problemen met de productie van het Model 3, kasstroomproblemen en een op handen zijnde emissie, het belang in Tesla verkocht. Na een zeer sterke koersontwikkeling van ondernemingen binnen de sectoren gezondheidszorg en technologie in de VS, werden voorts de belangen van het compartiment in Teladoc, Algin Technologies, Cerus en Red Hat verkleind. Het belang in China Everbright International en Beijing Enterprise Water Group in Hongkong werd ook verkleind omdat de kwaliteit van de balans van die ondernemingen verder is verslechterd. Het belang in Japan werd opgebouwd door een belegging in Shimano, een grote producent van fietsonderdelen.

Obligaties

Voor obligatiebeleggers liepen de resultaten die werden behaald op de Europese obligatiemarkten in het tweede kwartaal vrij sterk uiteen. Staatsleningen uit Europese kernlanden leverden een rendement op van 1%, maar de brede markt genereerde een negatief rendement van -0,5%. Dat verlies komt voor een groot deel voor rekening van Italiaanse staatsleningen, die in het afgelopen kwartaal ruim 5% daalden. Over het geheel genomen, bleven staatsleningen achter ten opzichte van bedrijfsobligaties, hoewel de credit spreads toenamen. Bedrijfsobligaties met een hoge credit rating deden het relatief goed, terwijl leningen met een lagere rating het moeilijk hadden. De aankondiging door de ECB dat de eerste renteverhoging op zich zal laten wachten tot na de zomer van 2019 vormde een positieve verrassing die het negatieve sentiment iets verlichtte.

Groene obligaties leverden een behoorlijk rendement op en het aantal leningen in die categorie blijft groeien. De markt voor groene obligaties begint meer volwassen te worden en in juni is een nieuwe versie van de Green Bond Principles gepubliceerd. Er werd deelgenomen aan de succesvolle uitgifte van een groene obligatie door de regio Île de France, die een zodanige omvang heeft dat deze kwalificeert als benchmarklening. Verder is de heropening van de groene Franse staatslening gebruikt om de bestaande positie in die lening uit te breiden.

De belangen in WPP, Booking en Publicis werden verruild voor groene obligaties. Dat aanpassingsproces wordt in de komende maanden voortgezet.

Alternatieve beleggingen – hernieuwbare energie

De lidstaten van de Europese Unie zijn overeengekomen dat in 2030 32% van de gebruikte energie van hernieuwbare bronnen moet zijn. In 2020 moet dat 20% zijn. Tegelijkertijd worden de efficiency-normen voor gebouwen per juli 2018 strenger, als impliciete erkenning dat gebouwen verantwoordelijk zijn voor 36% van alle CO2-uitstoot in de EU.

Grootschalige projecten voor hernieuwbare energie zullen in Europa naar verwachting zonder subsidie gebouwd gaan worden. Europese regeringen stellen hun steun neerwaarts bij, in lijn met de lage kosten voor kapitaal. Door tegen elkaar op te bieden, zetten ontwikkelaars bovendien de producenten van turbines, zoals Nordex en Senvion, onderdruk om hun prijzen te verlagen. Door deze ontwikkelingen gaat de prijs van schone elektriciteit omlaag.

Hoewel de voorspelde elektriciteitsprijzen voor de korte termijn hoger zijn dan eerder dit jaar verwacht, zijn de prijsprojecties voor de periode na 2020 lager. De belangrijkste redenen hiervoor zijn de lagere vraag naar elektriciteit in alle sectoren in Europa, het grotere aandeel van hernieuwbare energie dankzij de lage kapitaalkosten van offshore en onshore wind, en strikter beleid van regeringen en en bedrijven om te voldoen aan CO2-doelstellingen. Ook de verwachte lagere prijzen voor gas en steenkool betekenen lagere kosten voor de opwekking van de elektriciteit van fossiele brandstoffen.

Begin 2018 heeft het fonds het volledige eigendom van een zonnepark in Spanje verworven. De herfinanciering van dit project heeft geresulteerd in flink lagere rentekosten. Dit heeft vervolgens geleid tot een herwaardering van het project en daarmee ook een herwaardering van de gehele portefeuille.

Alternatieve beleggingen - microfinance

Het fonds heeft over het tweede kwartaal een positief resultaat behaald, vooral dankzij rente-inkomsten, dividenden en waardestijgingen van de aandeleninvesteringen. Hoewel de volatiliteit op de valutamarkten aanhield, stegen de meeste munten in de portefeuille in waarde. Ook dit droeg bij aan het positieve kwartaalresultaat.

Het fonds heeft een lening verstrekt aan een financiële instelling in Oekraïne. Deze bank richt zich op het midden- en kleinbedrijf en heeft daarin een leidende positie. Het fonds is tevens aandeelhouder geworden in een Tunesische microfinancieringsinstelling, de eerste in de MENA-regio. Gedurende het kwartaal heeft het fonds voor in totaal EUR 10,6 miljoen aan leningen en aandelenkapitaal verstrekt aan acht financiële instellingen. Aan het eind van het kwartaal stond de liquiditeit van het fonds op 13,1%.