Extreme hitte raakt de economie op allerlei manieren. Een paar voorbeelden: slechtere oogsten, duurdere energieproductie, lagere waterstanden die transport over water verstoren en lagere arbeidsproductiviteit. Onderzoekers van Triodos Bank waarschuwen dat de extreme hitte de economische groei van Europa teniet kan doen. Ze schatten dat het bbp van de EU in 2026 door de hitte daalt met ongeveer 1 procent, precies de groei die voor dit jaar was voorspeld. Dat staat gelijk aan ongeveer 180 miljard euro aan economische schade.Hans Stegeman, hoofdeconoom van Triodos Bank: "Voor de duidelijkheid: het gaat hier om mógelijke economische schade. Maar naar onze mening zitten we met dit percentage aan de voorzichtige kant."

In het groen: de BBP-groei zoals verwacht door de Europese Commissie. In het rood: het effect van de extreme hitte volgens het Triodos-onderzoek. In het paars: de groei verminderd met het hitte-effect.

Met andere woorden: de economische schade kan dus ook veel hoger komen te liggen. We horen vaak dat verduurzaming te veel kost, het moet ‘haalbaar en betaalbaar’ zijn. Deze zomer laat het tegenovergestelde zien: niet inzetten op klimaatoplossingen is net hetgene dat een hoog prijskaartje heeft. "Elke ton CO2 die we minder uitstoten, zorgt voor minder opwarming in de toekomst", aldus Stegeman.

Waarom hitte gelijk staat aan economische schade

Hitte en droogte hebben een direct effect op onze economie. Kijk maar naar voedselproductie. Uien bijvoorbeeld, die sluiten zich bij extreme hitte af om uitdroging te voorkomen. Vanaf dat moment groeien ze niet meer. Ook de productie van aardappelen, mais, zuivel en vlees lijdt onder de hitte. De energieproductie daalt ook, onder meer door de lage waterstanden, zoals bij kerncentrales die over minder koelwater beschikken. Tegelijk wordt er meer energie verbruikt voor verkoeling. Resultaat: de energieprijzen stijgen. Ondertussen zorgen de vele bosbranden natuurlijk ook voor economische schade.

Maar de grootste boosdoener voor de economie is de lagere arbeidsproductiviteit, blijkt uit het Triodos-onderzoek. Ofwel de hoeveelheid werk die mensen verzetten. Dat geldt vooral voor sectoren waar medewerkers veel aan de hitte worden blootgesteld, zoals de bouw. Dat productiviteitsverlies is niet overal in Europa hetzelfde: temperaturen boven de 30 graden hebben een ander effect in Spanje, dat op dit soort hitte is voorbereid, dan bijvoorbeeld in België.

De goedkoopste en snelste oplossing is je aanpassen aan de hitte: woningen bouwen die koel blijven zonder airconditioning, bijvoorbeeld. Maar de oplossing op lange termijn is om de schade in de toekomst te beperken met een doordacht klimaatbeleid.

Hitte en ongelijkheid

De extreme hitte van deze zomer maakte ook een ander probleem pijnlijk zichtbaar: de toegang tot hittebescherming is erg ongelijk verdeeld. Niet iedereen kan zich bijvoorbeeld airconditioning veroorloven. Daarnaast kunnen veel mensen hun werktijden niet aanpassen of ergens werken waar het koel(er) is. Huishoudens met een laag inkomen wonen vaak in slecht geïsoleerde huizen, waardoor de temperatuur in huis sneller oploopt.          

De neerwaartse spiraal doorbreken

Droogte, hitte, verwoeste natuurgebieden, economische schade… Deze zomer liet meer dan ooit zien dat klimaatschade geen vergezicht meer is. Het gebeurt vandaag, recht voor onze ogen. Toch komen beleidsmakers nog steeds niet in actie. Sterker nog: de Europese Commissie besloot op 17 juli, toen de bosbranden in Europa op hun hoogtepunt waren, om de regels rondom CO2-uitstoot voor bedrijven te versoepelen.

De onderzoekers van Triodos Bank noemen dit fenomeen de ‘doom loop’. Klimaatschade vertraagt economische groei. In de hoop om die groei te beschermen, versoepelen beleidsmakers het klimaatbeleid voor bedrijven. Terwijl dat beleid juist was ingevoerd om toekomstige economische schade te voorkómen. Het gevolg: schadelijke uitstoot neemt niet af, waardoor de volgende hete zomer voor nog meer schade zal zorgen.

Dat is een gevaarlijke neerwaartse spiraal. Als we klimaatbeleid blijven afzwakken en/of uitstellen om de economische groei van dit jaar te beschermen, betalen we daar in de toekomst een steeds hogere prijs voor. Het wordt de hoogste tijd dat we klimaatverandering gaan behandelen als een crisissituatie, voor ons welzijn én de economie. Het goede nieuws: we weten wat er moet gebeuren en de oplossingen zijn er.

Zet beleidsmakers onder druk

Beleidsmakers moeten dan ook in actie komen en inzetten op een toekomstbestendige economie, compleet met ambitieus klimaatbeleid. Jij kan daarbij helpen. Ogenschijnlijk kleine acties kunnen een groot verschil maken. Steun een klimaatactie bij jou in de buurt, schrijf een brief aan een parlementslid, teken een petitie of kom naar de Klimaatmars op 11 oktober in Brussel. Samen kunnen we het verschil maken.

Meer weten? Lees het Triodos-rapport ‘Hot Summer Economics’.